راديو آماتورها و سوانح

راديوآماتوری يکی از سرويسهای شناخته شده و قديمی در ITU می باشد که دارای مشخصات و ويژگيهای منحصر بفردی در بين بقيه سرويسهای راديويی است.

قابليت های خاص راديوآماتورها آنها را به مهمترين و کاراترين ابزار مخابراتی در هنگام بروز سوانح بزرگ تبديل نموده است. راديوآماتورها می توانند در هنگام بروز سوانح نقش يک سرويس عمومی را ايفا نمايند. مهمترين خصوصيت اين سرويس درجه بالای استقلال و انعطاف پذيری و نيز نياز به منابع بسيار محدود فنی و انسانی می باشد که آن را به کارآترين ابزار مخابراتی اضطراری تبديل می نمايد.

اولين قابليت اين سرويس در هنگام بروز يک سانحه، توانايي آن در فراهم نمودن يک کادر فنی متخصص و آموزش ديده و دارای مهارت های عملی می باشد. اين نيروها می توانند انواع سيستمهای راديويی را آماده و قابل کارسازند. اکثر اين کاربران شرايط مشابهی را جهت راه اندازی يک سيستم راديويی با حداقل امکانات و شرايط نامناسب تجربه کرده اند.

از آنجايي که کشورها بجای تخصيص يک فرکانس خاص، باندهايي را به اين کاربران اختصاص داده اند لذا آنها دارای مهارتهای بی نظيری در مباحث انتشار امواج راديويی، طراحی و نصب آنتنها و روشهای حذف تداخلات و در نهايت ايجاد يک ارتباط سالم راديويی در بدترين شرايط فنی را دارند. نيز از آنجا که اين کاربران مالک تجهيزات فنی و مخابراتی خود می باشند لذا نهايت صرفه جويي در استفاده از اين سيستمها و نيز نحوه بهترين استفاده از باتری ها را آموخته اند.

با توجه به موارد فوق کشورها حداکثر استفاده را از اين قابليت ها برده و با مديريت قبلی و هماهنگی بسيار ساده با اين کاربران توانسته اند در مواقع اضطراری عدم وجود يا ضعف سيستمهای مخابراتی (overloading) ملی را پوشش داده تا پياده سازی يک سيستم کارآمد که معمولا" چند هفته ای بطول می انجامد، يک سيستم ساده ولی کارآمد مخابراتی را در لحظات اوليه ولی حياتی بحرانها در اختيار داشته باشند.

موارد زير بعضی از فعاليت های اين گروه کاربران را در مواقع اضطراری در بعضی از کشورها شرح می دهد. اميد است که با گسترش و مديريت صحيح سرويس راديوآماتوری در کشور، ايران نيز بتوانند از قابليت و منافع بی شمار اين سرويس در مواقع اضطراری بهره مند شود.

هند:

در 29 اکتبر سال 1999 در ايالت Orissa در سواحل شرقی هند توفان سهمگينی با سرعت بيش از 300 کيلومتر باعث خرابی و آب گرفتگی بخش وسيعی از اين ايالت شده و حدود 1300 روستا به کلی تخريب شد، تمام راهها و جاده ها غيرقابل استفاده شده، خطوط انتقال قدرت و نيز ايستگاههای مخابراتی بکلی تخريب شدند. بعلت عدم وجود تجهيزات زيربنايي اوليه هيچ اطلاعی از وسعت خرابی، نوع کمکهای لازم ومحل نيازها در دسترس نبود. در 30 اکتبر (يکروز بعد از حادثه) راديوآماتورهای هندی انجمن ARSI با تجهيزات مخابراتی HF و VHF خود با وسايل شخصی يا به کمک دولت به محل حادثه رفته و به نصب ايستگاههای خود پرداختند. در شهر اصلی ايالت (Bhubaneshwar) تنها دو خط تلفن قابل استفاده وجود داشت. راديوآماتورها يک ايستگاه اصلی را در محل ساختمان مخابرات اين شهر بر پا نمودند. و بقيه ايستگاهها در کل ايالت پراکنده شدند. با ارتباطاتی که توسط راديوآماتورها برقرار شد، کمکهای هوايي تا حد زيادی بصورت کاملا" هوشمندانه و صحيح بدست نيازمندان اضطراری آن رسيدند بطوريکه توزيع دارو و کمکهای اوليه در يک حد استاندارد بين تقريبا" تمامی حادثه ديدگان پخش شد. در سه هفته اول حادثه تنها وسيله ارتباطی ايالت، راديوآماتورها بودند که به بهترين وجه و با کمترين هزينه و امکانات توانستند نياز ارتباطی منطقه را رفع نمايند و کمک بسيار قابل توجهی در کاهش تلفات انسانی داشته باشند.

بنگلادش:

در 19 می سال 1997 توفان سهمگينی با سرعت 250 کيلومتر سواحل جنوبی بنگلادش را بشدت تخريب نمود و خسارات زيادی به منازل و تاسيسات زيربنايي خصوصا" تجهيزات مخابراتی وارد آورد. اعضای انجمن راديو آماتوری بنگلادش (BARL) با هماهنگی صليب سرخ و ديگر سازمانهای غيردولتی به کمک حادثه ديدگان شتافتند و توانستند با استقرار يک ايستگاه اصلی در داکار (Dhakar) و ايستگاههای ديگر در مناطق حادثه ديده با برقراری ارتباطات HF و VHF به صورت سيار و ثابت تا حد زيادی به مديريت امداد و اطلاع از وضعيت منطقه کمک نمايند.

در همين ارتباط کتابی نيز تحت عنوان (BARL plays laudable role during cyclone) منتشر شده است.

در همين راستا همچنین می توان به زلزله بزرگ 17 ژانويه سال 1995 در شهر کوبه ژاپن اشاره نمود که حدود 100000 منزل مسکونی ويران شد و در آن حادثه راديوآماتورهای ژاپنی (JARL) کمکهای شايانی به امر ارتباط در لحظات و روزهای اوليه حادثه نمودند.

نيز زلزله 21 سپتامبر 1995 کشور تايوان مورد ديگری است که انجمن راديوآماتوری آن کشور (CTARL) کمکهای شايانی جهت امداد رسانی انجام دادند.

با در نظرگرفتن کارایی رادیوآماتورها،بسیاری کشورها انجمنهای خاصی را جهت هماهنگی این کاربران برای مواقع ضروری تدارک دیده اند. این انجمنها یا بعنوان زیر مجموعه انجمنهای رادیوآماتوری بوده و یا اینکه خود نهاد مستقلی می باشند. موارد زیر مثالهایی از این انجمنها می باشد:

ژاپن: www.or.jp

اولين گروههای راديوآماتوری در ژاپن از سال 1925 شروع به کار نمودند ولی انجمن راديوآماتوری ژاپن (JARL) در سال 1926 شروع به فعاليت نمود و در سال 1927 حدود 10 ايستگاه راديوآماتوری از دولت ژاپن اجازه فعاليت گرفتند. اين انجمن در حال حاضر حدود 4/1 ميليون نفر عضو دارد که حدود نيمی از کل کاربران راديوآماتوری در کل دنيا می باشد.

انجمن JARL دارای وظايف مختلفی نظير انتشار بولتن های خبری، پخش کارتهای GSL، برگزاری سمينارهای آموزشی و نيز عمليات نجات می باشد. در هنگام بروز يک سانحه، کليه ايستگاههای راديوآماتوری توسط این انجمن سريعا" مطلع شده و با هماهنگی کاملی که توسط انجمن برقرار می شود به کمک سانحه ديدگان می شتابند. انجمن JARL همچنين عضو کميته ارتباطات اضطراری در بحرانهای ژاپن می باشد که توسط وزارت پست وارتباطات رهبری می شود. همچنين اين انجمن مانورهای امدادی مخابراتی را در مقاطع زمانی خاص در نقاط مختلف ژاپن برگزار می نمايد تا ميزان آمادگی و کارايي راديوآماتورها را در حين بحرانها بالا ببرد.

هنگ کنگ: www.harts.org.hk

انجمن راديوآماتوری اين کشور به نام HARTS معروف است. اين انجمن نيز دارای قسمت ويژه ای جهت ارتباطات اضطراری می باشد. اما چون مشکل خاصی در اين کشور از لحاظ حوادث طبيعی وجود ندارد اين بخش بيشتر به برقراری ارتباط جهت سازمانهای خيريه بين المللی کمک می نمايد که در صدد بازديد از مناطق بسيار فقير و دور از دسترس خصوصا" در کشور چين هستند. از جمله سازمانهايی که انجمن HARTS جهت آنها ارتباط برقرار کرده به شرح زير است:

Sowers Action, Oxfam Hong Kong, Society for the promotion of Hospice Care, Green Power Raleigh International

فعاليتهای انجمن راديوآماتوری اين کشور جهت فراهم کردن ارتباطات در مناطق بسيار دور جهت اين سازمانها از سال 1996 تاکنون در سايت اين سازمان با جزئيات کامل بيان شده است که بررسی آن می تواند حجم و اهميت اين فعاليتها را آشکار سازد.

استراليا : www.nsw.wicen.org.au

کشور استراليا دارای يک انجمن کاملا" مجزا برای ارتباط اضطراری با استفاده از راديوآماتورها به نام wicen می باشد. انجمن wicen عضو سازمان ملی نجات استراليا است که تاکنون در موارد فراوانی به نجات حادثه ديدگان شتافته که اهم آنها به شرح زير است:

 توفان تريسي Cyclone Tracy

آتش سوزی مزارع نارنجی  Orange Bushfire

زمين لرزه نيوکاسل New Castle Earthquake

 آتش سوزی در مزارع سيدنی 1994 Sydney & Central Coast bushfire

طوفان ها  Storms

ريزش کوه تردبو Thredbo Landslip

در تمامی اين موارد که سيستم های ارتباطی از بين رفته بودند، انجمن wicen با استفاده از راديوآماتورهای عضو توانسته است ارتباطات اضطراری را در لحظات اوليه ( تا چند روز بعد از سانحه) برقرار نمايد و از اين طريق کمک شايانی در مهار ضايعات و کمک به آسيب ديدگان بنمايد که بارها اين انجمن از طرف دولت تقدير نامه های ملی دريافت کرده است. لازم به ذکر است فعاليتهای اين انجمن در زمينه کمک های ارتباطی در لحظات حساس بسيار گسترده شده است.

بررسی سايت اين انجمن می تواند گوشه ای از فعاليتهای چشمگير اين انجمن را در مواقع حساس و بروز حوادث نشان دهد. تعداد حوادث رخ داده در کشور استراليا از سال 2000 تاکنون به دهها مورد بالغ می شود که در تمامی آنها انجمن فوق نقش اساسی را در تبادل اطلاعات در لحظات اوليه ايفا نموده است.

نيوزيلند: www.nzart.org.nz 

انجمن راديوآماتوری اضطراری کشور نيوزيلند که با نام AREC شناخته می شود همکاری بسيار نزديکی با پليس و سازمان نجات و امداد اين کشور دارد. فعاليتهای اين انجمن به دو گروه تقسیم می شود:

گروه اول: برقراری ارتباط جهت تيم های امدادی، پليس و تحقيقاتی در مناطق بسيار دورافتاده و بدون سيستم های رايج ارتباطی.

گروه دوم: برقراری ارتباط هنگام بروز سوانح طبيعی

بعد از زلزله نپيير (Napier Earthquake) و کمکهای شايانی که راديوآماتورها در روزهای اول حادثه جهت ايجاد ارتباطات ارائه نمودند انجمن AREC تشکيل شد.

اين انجمن همچنين دارای دستورالعمل (کتابچه) خاصی است که به کليه راديوآماتورها ارائه شده تا در هنگام بروز سانحه طبق اين دستورالعمل، عمل نموده و سازمان بتواند سريعا" نيروها را مديريت و با هماهنگی کامل حداکثر استفاده را از راديوآماتورها بنمايد. وب سايت اين انجمن اطلاعات بسيار مفيدی را در ارتباط با فعاليتهای آن در اختيار قرار می دهد.

منبع : سازمان تنظيم مقررات و ارتباطات راديويي